Tagarchief: Zwolle

Ooit was stilte een wezenlijk onderdeel van kerk-zijn

Met Jos Douma, Plantagekerk Zwolle12 januari 2018, tien uur in de ochtend.
Het is prachtig en indrukwekkend in zijn eenvoud. De lectio divina-samenkomst in de Zwolse Plantagekerk brengt even een stukje ‘hemel op aarde’. Wat een rust, zo met z’n elven. Jos Douma, die ook het voorwoord van mijn nieuwe boek over stilte (medio 2018) schrijft, leidt de samenkomst. We laten ons dat halve uur inspireren door woorden van God uit Genesis en Hebreeën. “Toen Abram 99 jaar was, verscheen de HEER aan hem en zei: ‘Ik ben God, de Ontzagwekkende. Leef in verbondenheid met mij, leid een onberispelijk leven. Ik wil met jou een verbond aangaan en zal je veel, heel veel nakomelingen geven.’” (Genesis 17:1-2)

In een paar minuten legt Jos de aanwezigen uit wat er in een lectio divina-samenkomst gebeurt. Na het luisteren van muziek en het voorlezen van een korte tekst uit de Bijbel wordt het twintig minuten stil. In deze twintig minuten gaat iedereen op zijn eigen manier door vier ‘fasen’.
Lectio – Lezen. Wat staat er precies? Het gaat hier niet om een doorwrochte bijbelstudie, maar om het naar je ‘toetrekken’ van een woord of zinsdeel dat je raakt. Ik word geraakt door de zinsnede waarin de Heer zegt: ‘Leef in verbondenheid met mij.’ Ik laat al mijn gedachten cirkelen rondom die woorden.
Meditatio – Overdenken. Wat betekenen de woorden voor mijn leven? Wat wil de Heilige Geest tegen mij zeggen?
Oratio – Bidden. Wat wil ik tegen God zeggen? Wil ik Hem ergens voor danken? Wil ik Hem misschien iets beloven?
Contemplatio – Aanschouwen. Dit is de fase van – zo ervaar ik het – ‘uitrusten’. Rusten in Gods sprekende aanwezigheid. Ik ervaar deze momenten als intiem en heel bijzonder. Dat God mij uitnodigt in verbondenheid met Hem te leven, raakt me bijzonder. Kennelijk wil God ons in zijn nabijheid. Dan mogen we al onze schroom en terugtrekkende bewegingen laten voor wat ze zijn en naar de Bron van hoop van hoop en leven snellen.

Was het stil? Dat niet. Maar dat hoeft ook niet. Stilte zegt alles over ons binnenste. Absolute stilte zou een marteling zijn. Geluiden zijn, hoe gek het ook klinkt, juist een uitnodiging om in momenten van stilte terug te keren naar de bron van rust in je innerlijke. Dan zijn de rommelende maag van je buurman, de proestende andere buurman en de veegmachine buiten geen stoorzenders, maar een reminder dat in je persoonlijke gemeenschap met God de mooiste vrede wordt gevonden.

Na twintig minuten worden we een soort van gewekt uit de fase van aanschouwing. We kijken elkaar aan; wat was het raak! Wie iets wil delen, kan dat doen. Een man zegt: ‘Ik voel zoveel verbondenheid. Niet alleen met God, maar ook met alle mensen om mij heen.’ Hij wijst naar een raster in een van de ruiten van de consistorie. ‘Zie je hoe die lijnen met elkaar verbonden zijn? Zo ervaar ik het nu ook.’
Misschien denkt iemand: het is vast zo’n clubje ‘zwevers’. Niets daarvan. Dit zijn mensen die bij wijze van spreken net hun voeten uit de modder trokken. Een voorganger, een uitgever, een klusser, een huisvrouw, een militair. Allemaal drukbezet en met een heleboel verantwoordelijkheden. Mensen die verlangen naar rust, even een plek om uit te blazen. Om even los te komen van een jachtig bestaan. Om de ander, zonder woorden, even in de ogen te kijken en te zeggen: ‘Wat fijn om je te ontmoeten en wat een genot om samen met jou de aanwezigheid van God te ervaren.’

In mijn nieuwe boek schrijf ik vrij uitvoerig over een stilterevolutie binnen kerken. Ik constateer dat met de Reformatie een van de luidruchtigste periodes uit de kerkgeschiedenis is aangebroken. Ooit was stilte een wezenlijk onderdeel van kerk-zijn. Daarna kwamen woorden, en veel. En met die woorden verhitte discussies over allerlei onderwerpen en tal van theologische debatten. Het feit dat het in veel protestantse erediensten vooral draait om de ‘woordverkondiging’ is een teken aan de wand. Iemand zei: ‘Stilte heeft het veld geruimd.’

Ik zou een brede waaier van lectio divina-samenkomsten in heel Nederland wensen. Plekken van rust en vrede. Voor iedereen.

Advertenties

4 reacties

Opgeslagen onder Kerk, Stilte